ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮಗಳು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ, ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳು (MSME) ಸಹ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮಗಳು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬಲವಾದ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದ್ದರೆ, ಎಂಎಸ್ಎಂಇಗಳು ಅದರ ಹೃದಯ ಬಡಿತವಿದ್ದಂತೆ. ಇವು ದೇಶದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗಳಿಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತವೆ.
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜೂನ್ 27 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ‘ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ (MSME) ದಿನ’ ಕೇವಲ ಒಂದು ಔಪಚಾರಿಕ ದಿನವಲ್ಲ. ಇದು ಸೀಮಿತ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಡುವೆಯೂ ತಮ್ಮ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ, ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ದಿನವಾಗಿದೆ.
ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೂಕ್ತಿಯಿದೆ “ಅಮಂತ್ರಮಕ್ಷರಂ ನಾಸ್ತಿ, ನಾಸ್ತಿ ಮೂಲಮನೌಷಧಮ್”. ಅಂದರೆ, ಮಂತ್ರವಾಗಲು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ಯಾವುದೇ ಅಕ್ಷರವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಯಾಗದ ಯಾವುದೇ ಗಿಡದ ಬೇರಿಲ್ಲ. ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ನಿರರ್ಥಕವಲ್ಲ, ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸರಿಯಾದ ದಿಕ್ಕು ತೋರಿಸಬೇಕಷ್ಟೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ತತ್ವವು MSME ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಹೊಸ ಅವತಾರ: ಶಾಸನಬದ್ಧ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಗುಡಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಗುರುತು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು 2006 ರ MSMED ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನ’ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಹಳೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ.
ಹಳೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ, ಅದು ಉತ್ಪಾದನೆ (Manufacturing) ಮತ್ತು ಸೇವಾ (Service) ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಹೆದರುತ್ತಿದ್ದವು (Fear of Growing). ಏಕೆಂದರೆ ಉದ್ಯಮ ದೊಡ್ಡದಾದರೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸಿಗುವ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿಗಳು ಕೈತಪ್ಪಿಹೋಗುವ ಭಯ ಅವರಿಗಿತ್ತು. ಈ ಭಯವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು, ಸರ್ಕಾರವು ಹೂಡಿಕೆ (Investment) ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟು (Turnover) ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಹೊಸ ಜಂಟಿ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ MSME ಗಳ ಹೊಸ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಹೂಡಿಕೆಯ ಮಿತಿ (Investment) ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟಿನ ಮಿತಿ (Turnover)
ಸೂಕ್ಷ್ಮ (Micro) ₹1 ಕೋಟಿಯವರೆಗೆ ₹5 ಕೋಟಿಯವರೆಗೆ
ಸಣ್ಣ (Small) ₹10 ಕೋಟಿಯವರೆಗೆ ₹50 ಕೋಟಿಯವರೆಗೆ
ಮಧ್ಯಮ (Medium) ₹50 ಕೋಟಿಯವರೆಗೆ ₹250 ಕೋಟಿಯವರೆಗೆ
ಈ ಹೊಸ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡಿದೆ. ಈಗ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು.
ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಹೃದಯ ಬಡಿತ : ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ
ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಜಿಡಿಪಿ (GDP), ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ MSME ಅನ್ನು ಏಕೆ ದೇಶದ ‘ಸೈಲೆಂಟ್ ಹೀರೋ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ:
ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಜಿಡಿಪಿಗೆ MSME ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕೊಡುಗೆ ಸುಮಾರು 30% ಆಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ (Manufacturing Output) ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಇದರ ಪಾಲು 45% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.
ಕೃಷಿಯ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವುದು MSME ಕ್ಷೇತ್ರ. ಇಂದು ದೇಶದ 11 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಈ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ನಂಬಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತದಿಂದ ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಆಗುವ ಒಟ್ಟು ರಫ್ತಿನಲ್ಲಿ (Exports) MSME ಗಳ ಪಾಲು ಸುಮಾರು 40% ರಿಂದ 45% ರಷ್ಟಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ‘ಉದ್ಯಮ ಪೋರ್ಟಲ್’ (Udyam Portal) ನಲ್ಲಿ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಉದ್ಯಮಗಳು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು, ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯವು ಈಗ ವೇಗವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮರಸತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮತೋಲನ
ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಂದರುಗಳು ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿರುವ ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ನಗರಗಳ ಮೇಲೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ MSME ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದೆ.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಅಸಮತೋಲನ ನಿವಾರಣೆ: ಈ ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಅರೆ-ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇವು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಜನರಿಗೆ ಅವರ ಮನೆಯ ಸಮೀಪವೇ ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಕ್ಕಾಗ, ಅವರು ನಗರಗಳ ಕೊಳೆಗೇರಿಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತದೆ.
MSME ಕ್ಷೇತ್ರವು ಭಾರತದ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಕಾರ್ಮಿಕರ’ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ‘ಉದ್ಯಮಿ ಹಾಗೂ ಮಾಲೀಕರ’ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ. ‘ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮುದ್ರಾ ಯೋಜನೆ’ಯಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳ ಲಾಭ ಪಡೆದವರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರೇ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ.
ನೋಂದಾಯಿತ MSME ಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾಲು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ (SC), ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ (ST) ಮತ್ತು ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ (OBC) ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರ ಬಳಿಯಿದೆ. ಇದು ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣದ ಕನಸನ್ನು ನನಸು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು
ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು MSME ಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (Ecosystem) ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.
ECLGS ಯೋಜನೆ: ಕೊರೊನಾ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಲಕ್ಷಾಂತರ MSME ಗಳಿಗೆ ಈ ಯೋಜನೆ ನಗದು (Liquidity) ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿ ಜೀವದಾನ ಮಾಡಿತು.
CGTMSE ಟ್ರಸ್ಟ್: ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಯಾವುದೇ ಗ್ಯಾರಂಟಿ (Collateral) ಇಲ್ಲದ ಯುವಕರಿಗೆ ಈ ಫಂಡ್ ಸ್ವತಃ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಶ್ಯೂರಿಟಿ ಇಲ್ಲದೆಯೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ.
GeM ಪೋರ್ಟಲ್ (Government e-Marketplace): ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಕಾಟವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಗಿಸಿದೆ. ಈಗ ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ಮೂಲೆಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿಯೂ ನೇರವಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು.
ODOP (ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ, ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನ): ಈ ನೀತಿಯು ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆ ಅಥವಾ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು
ಎಲ್ಲವೂ ಸುಲಭವಾಗಿಲ್ಲ, ಇಂದಿಗೂ ನಮ್ಮ MSME ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊರತೆ (Credit Gap): ಇಂದಿಗೂ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಸಾಲ ನೀಡಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಲೇವಾದೇವಿಗಾರರ ದುಬಾರಿ ಬಡ್ಡಿಯ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುತ್ತಾರೆ.
ಪಾವತಿ ವಿಳಂಬ (Delayed Payments): ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳಿಗೆ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ನಂತರ, ಅವರ ಹಣ ಕೈ ಸೇರಲು ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ 45 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಯಾಗಬೇಕು, ಆದರೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಇದು ನಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ.
ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನಡೆ: ಇಂದು ಜಗತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಮತ್ತು ಆಟೊಮೇಷನ್ (Industry 4.0) ಯುಗದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಬಹುಪಾಲು MSME ಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಹಳೆಯ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ: ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯಿಂದಾಗಿ ಸ್ಟೀಲ್, ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಮುಂತಾದ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಏರುಪೇರು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಹಸಿರು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಗತಿಯತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ
ಭಾರತೀಯ MSME ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಶೂನ್ಯ ದೋಷ, ಶೂನ್ಯ ಪರಿಣಾಮ (Zero Defect, Zero Effect): ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿರಬೇಕು (ಶೂನ್ಯ ದೋಷ) ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಾಗ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯಾಗಬಾರದು (ಶೂನ್ಯ ಪರಿಣಾಮ).
ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್: ಇಂದು ಉದ್ಯಮ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ರೇಸ್ನಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ONDC ಯಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೂ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು.
ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಆಧಾರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (Cluster Development): ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಹಲವು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ‘ಕ್ಲಸ್ಟರ್’ (ಸಮೂಹ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೆ, ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
‘ಲೋಕಲ್’ ನಿಂದ ‘ಗ್ಲೋಬಲ್’ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಭಾರತ
ಭಾರತದ ನಿಜವಾದ ಆತ್ಮ ಕೇವಲ ದೆಹಲಿ, ಮುಂಬೈ ಅಥವಾ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಐಷಾರಾಮಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮ ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಗಲ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿ ದಿನರಾತ್ರಿ ಬೆವರು ಹರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾರತೀಯನ ಸಣ್ಣ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಹಾಗೂ ಮಗ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಡಿಯುತ್ತಿದೆ. ಇವರು ಕೇವಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಭಾರತದ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಯಾವಾಗ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಈ ‘ಲೋಕಲ್’ (ಸ್ಥಳೀಯ) ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಸರ್ಕಾರ, ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೋ, ಆಗ ಮಾತ್ರ ಇದು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ‘ಗ್ಲೋಬಲ್’ (ಜಾಗತಿಕ) ಆಗಲು ಸಾಧ್ಯ. ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೈಗೂ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಣ್ಣ ಆಲೋಚನೆಗೂ ಉದ್ಯಮವಾಗುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಅಖಂಡವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಈ ಉದ್ಯಮ ದಿನದ ನಿಜವಾದ ಸಾರ್ಥಕತೆಯಾಗಿದೆ.
